{"id":1041,"date":"2026-04-06T16:13:46","date_gmt":"2026-04-06T16:13:46","guid":{"rendered":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/?p=1041"},"modified":"2026-04-07T09:04:40","modified_gmt":"2026-04-07T09:04:40","slug":"her-sey-o-degil-ondandir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/?p=1041","title":{"rendered":"Her \u015eey O De\u011fil, O\u2019ndand\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Varl\u0131\u011fa Do\u011fru Yerden Bakmak<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan, bu d\u00fcnya sahnesine k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine u\u011frayan bir misafir gibidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Gelir, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve kaybolur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izler bile zamanla silinir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Sadece insan m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Etraf\u0131m\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz her \u015fey ayn\u0131 ak\u0131bete do\u011fru ilerlemiyor mu?<\/p>\n\n\n\n<p>Denizin y\u00fczeyinde beliren kabarc\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bir an parl\u0131yor, sonra s\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Arkas\u0131ndan yenileri geliyor; onlar da ayn\u0131 \u015fekilde parlay\u0131p kayboluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Yahut g\u00fcne\u015fli bir g\u00fcnde, yery\u00fcz\u00fcndeki parlakl\u0131klar\u0131 seyret:<\/p>\n\n\n\n<p>Su damlalar\u0131nda, cam k\u0131r\u0131klar\u0131nda, parlak y\u00fczeylerde g\u00fcne\u015fin k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck akisleri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Her biri ayr\u0131 bir \u201cg\u00fcne\u015f\u00e7ik\u201d gibi parlar; fakat hi\u00e7biri ger\u00e7ek g\u00fcne\u015f de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu manzara a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funu g\u00f6sterir:<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnen o par\u0131lt\u0131lar, kendi ba\u015flar\u0131na bir varl\u0131k de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hepsi, tek bir g\u00fcne\u015fin yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>O yans\u0131malar, dilsiz ama a\u00e7\u0131k bir lisanla g\u00fcne\u015fi anlat\u0131r; \u0131\u015f\u0131k parmaklar\u0131yla ona i\u015faret eder.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte bu temsil bize \u015fu hakikati ders verir:<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u015fey kimin m\u00fclk\u00fc ise, ondan meydana gelen her \u015fey de onundur.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarla kimin ise mahsul onun olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Deniz kimin ise i\u00e7indekiler de onundur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6yleyse, \u015fu k\u00e2inat kimin m\u00fclk\u00fc ise, i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar da O\u2019na aittir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>E\u015fyan\u0131n \u0130ki Y\u00fcz\u00fc: Hi\u00e7lik ve De\u011fer<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Varl\u0131\u011fa nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z, onu nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc belirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada iki farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, e\u015fyan\u0131n sadece kendisine bakan y\u00f6n\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bak\u0131\u015fta her \u015fey, kendi ba\u015f\u0131na ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sebeplerle a\u00e7\u0131klan\u0131r, kendi kendine var olmu\u015f gibi de\u011ferlendirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, varl\u0131klar\u0131n hakikati son derece zay\u0131ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir \u015fey kendi ba\u015f\u0131na var olamaz, kendi kendine ayakta duramaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu y\u00f6n\u00fcyle e\u015fya, adeta bir \u201chi\u00e7\u201d h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci bak\u0131\u015f ise, varl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131c\u0131s\u0131na nispet ederek de\u011ferlendirmektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yani e\u015fyan\u0131n, onu var eden Z\u00e2t\u2019a bakan y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bak\u0131\u015fta hi\u00e7bir \u015fey de\u011fersiz de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc her bir varl\u0131k, kendisinde g\u00f6r\u00fcnen \u0130l\u00e2h\u00ee isimlerin bir aynas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>O isimlerin cilvesini ta\u015f\u0131r, onlar\u0131n g\u00f6lgesini yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durumda e\u015fya i\u00e7in \u015fu h\u00fck\u00fcm ortaya \u00e7\u0131kar:<\/p>\n\n\n\n<p>Kendi ba\u015f\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zay\u0131f, ge\u00e7ici ve \u00e2deta yok h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat Allah\u2019a bakan y\u00f6n\u00fcyle anlaml\u0131, de\u011ferli ve hakikatlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Demek ki varl\u0131k, ne tamamen yoktur ne de ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ger\u00e7ekli\u011fe sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun hakikati, kendisinde de\u011fil; i\u015faret etti\u011fi manadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Varl\u0131\u011f\u0131n Hakikati: \u0130l\u00e2h\u00ee \u0130simlerin G\u00f6lgesi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada b\u00fcy\u00fck \u0130sl\u00e2m \u00e2limlerinin dikkat \u00e7ekti\u011fi derin bir hakikat ortaya \u00e7\u0131kar:<\/p>\n\n\n\n<p>Varl\u0131klar\u0131n as\u0131l hakikati, \u0130l\u00e2h\u00ee isimlerdir.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u015fyan\u0131n mahiyeti ise, o hakikatlerin g\u00f6lgelerinden ibarettir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yani bir \u00e7i\u00e7ekte g\u00f6r\u00fclen g\u00fczellik, asl\u0131nda \u201cCem\u00eel\u201d isminin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir canl\u0131n\u0131n r\u0131z\u0131k bulmas\u0131, \u201cRezz\u00e2k\u201d isminin tecellisidir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00e2inattaki d\u00fczen, \u201cHak\u00eem\u201d isminin cilvesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durumda e\u015fya, kendi ba\u015f\u0131na bir anlam ta\u015f\u0131maz; anlam\u0131n\u0131, \u00fczerinde tecelli eden isimlerden al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bak\u0131\u015f, varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fersizle\u015ftirmez; aksine ger\u00e7ek de\u011ferini ortaya koyar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc onu fan\u00ee ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u015fey olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r, sonsuz bir hakikate ba\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Do\u011fru Denge: Sahabenin Yolu<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sl\u00e2m tarihinde bu meselede farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak en dengeli ve en sa\u011flam yol, Sahabe, T\u00e2bi\u00een ve onlar\u0131 takip eden b\u00fcy\u00fck \u00e2limlerin yoludur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yolun temel prensibi \u015fudur:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVarl\u0131klar\u0131n hakikati vard\u0131r; fakat bu hakikat, Allah\u2019tan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Yani e\u015fya ink\u00e2r edilmez, \u201cyoktur\u201d denilmez.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama ona ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131k da verilmez.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu denge, insan\u0131 hem ink\u00e2rdan hem de a\u015f\u0131r\u0131l\u0131ktan korur.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Tenzih: Allah, Mahl\u00fbkata Benzemez<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bu hakikatin en \u00f6nemli s\u0131n\u0131r\u0131 ise \u015fudur: Allah, yaratt\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir \u015feye benzemez.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cO\u2019nun benzeri hi\u00e7bir \u015fey yoktur.\u201d hakikati gere\u011fince, Allah bir cisim gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez; mek\u00e2n tutmaz, b\u00f6l\u00fcnmez, par\u00e7alanmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u2019nun varl\u0131klarla ili\u015fkisi, yaln\u0131zca yarat\u0131c\u0131 olu\u015fu itibar\u0131ylad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u0131n\u0131r korunmad\u0131\u011f\u0131nda, insan ya varl\u0131\u011f\u0131 ink\u00e2ra sapar ya da Allah\u2019\u0131 mahl\u00fbkatla kar\u0131\u015ft\u0131rma tehlikesine d\u00fc\u015fer.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Yanl\u0131\u015f Yorum: \u201cHer \u015eey O\u2019dur\u201d Anlay\u0131\u015f\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131nda, varl\u0131klar\u0131n tamamen hayal oldu\u011fu veya \u201cher \u015feyin bizzat Allah oldu\u011fu\u201d gibi yorumlara rastlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, hakikatin bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6rse de dengeyi kaybetti\u011fi i\u00e7in eksik kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen, hissedilen ve etkileri a\u00e7\u0131k\u00e7a ortada olan bu \u00e2lem, bir vehim veya hayal de\u011fildir. Ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat bu ger\u00e7eklik, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131k anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n\n\n\n<p>O, yarat\u0131lm\u0131\u015f bir ger\u00e7ekliktir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Netice: Do\u011fru Bak\u0131\u015f\u0131n \u00d6zeti<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bu izahlar\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 nokta \u015fudur:<\/p>\n\n\n\n<p>Bu k\u00e2inatta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hi\u00e7bir \u015fey, kendi ba\u015f\u0131na var de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015fey, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve anlam\u0131n\u0131 Allah\u2019tan al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u015fya, O\u2019nu g\u00f6steren birer aynad\u0131r; fakat aynan\u0131n kendisi, g\u00f6sterdi\u011fi \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte hakikat, bu ince dengede gizlidir:<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnen her \u015fey bir izdir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bir i\u015farettir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bir yans\u0131mad\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ama as\u0131l olan, o yans\u0131man\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015fey O de\u011fil\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ama her \u015fey O\u2019ndand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"990\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2ab5013d-95ae-4470-bd08-6a4a61d533a9-990x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1042\" srcset=\"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2ab5013d-95ae-4470-bd08-6a4a61d533a9-990x1024.png 990w, https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2ab5013d-95ae-4470-bd08-6a4a61d533a9-290x300.png 290w, https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2ab5013d-95ae-4470-bd08-6a4a61d533a9-768x794.png 768w, https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2ab5013d-95ae-4470-bd08-6a4a61d533a9.png 1233w\" sizes=\"auto, (max-width: 990px) 100vw, 990px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Varl\u0131\u011fa Do\u011fru Yerden Bakmak \u0130nsan, bu d\u00fcnya sahnesine k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine u\u011frayan bir misafir gibidir. Gelir, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve kaybolur. Ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izler bile zamanla silinir.&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1043,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1041","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-muhtelif-konular","entry","simple"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1041"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1058,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1041\/revisions\/1058"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}