(11 Mart 1998 tarihinde G\u00fcnd\u00fcz Gazetesi’nde ne\u015fredilmi\u015ftir)<\/p>\n\n\n\n
Acaba yer y\u00fcz\u00fcnde ne kadar kitap var ise, tamam\u0131n\u0131 hadis kitaplar\u0131 ile mukayese etsek, hangilerinin daha k\u0131ymetli oldu\u011fu, hangilerinin bizim i\u00e7in hayati \u00f6nemde oldu\u011fu noktas\u0131nda kanaatimiz ne do\u011frultuda olurdu ?<\/p>\n\n\n\n
Yani, Allah\u2019\u0131n buyruklar\u0131n\u0131 anlatan hadisler ile, yerin y\u00fcz\u00fcndeki i\u015flerin bilgileri ile dolu kitaplar aras\u0131nda bizim tercihimiz ne noktada olurdu ?<\/p>\n\n\n\n
Yahut, Kur\u2019\u00e2n hari\u00e7 ne kadar yaz\u0131l\u0131 eser varsa tamam\u0131n\u0131 imha etsek, sadece Kur\u2019 an kalsa bu ne kadar makul olurdu ?<\/p>\n\n\n\n
Her neyse, piyasada yeterince akl\u0131m\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran unsurlar var. \u0130\u015fte onlar\u0131n bir etkilenmesi neticesinde cereyan eden bir tart\u0131\u015fmay\u0131 aktar\u0131yorum. <\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7 ki\u015fi tart\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u0130smi Salih olan\u0131 \u015f\u00f6yle dedi:<\/p>\n\n\n\n
-Yahu Kemal, biliyorsun, farkl\u0131 yorumlar nedeniyle de hadis taraftarlar\u0131 ve hadis kar\u015f\u0131tlar\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Bunlar, hadis konusundaki anlay\u0131\u015flar\u0131na Kur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131n farkl\u0131 yorumlar\u0131 ile de destek aram\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6rne\u011fin \u201cO’dur ki \u00fcmmiler i\u00e7inde, kendilerinden olan ve onlara Allah’\u0131n \u00e2yetlerini okuyan, onlar\u0131 temizleyen, onlara kitap ve hikmeti \u00f6\u011freten bir Peygamber g\u00f6nderdi. Oysa onlar, \u00f6nceden apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7inde idiler.<\/em><\/strong>\u201d[1]<\/a> \u00e2yetindeki hikmet<\/em> kelimesinin yorumunda, birtak\u0131m kimselerce ak\u0131l<\/em> ya da kitab\u0131n bir k\u0131sm\u0131<\/em> gibi manalar verilirken, hadis \u00e2limleri ve tefsirciler, hikmet kelimesini s\u00fcnnet<\/em> kelimesi ile yorumlam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ali ismindeki di\u011feri at\u0131ld\u0131:<\/p>\n\n\n\n -\u201cPeygamber size ne verdiyse onu al\u0131n, size ne yasaklad\u0131ysa ondan da sak\u0131n\u0131n<\/em><\/strong>\u201d[2]<\/a> \u00e2yetinden, Res\u00fblullah\u2019 \u0131n getirdi\u011fi <\/em>ve verdi\u011fi<\/em> kavram\u0131ndan ben Kur\u2019 \u00e2n ve S\u00fcnneti anl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Yasaklamas\u0131n\u0131 ise, hem Kur\u2019 \u00e2n\u2019 da hem de hadislerdeki yasaklamalar olarak anl\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Kemal adl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi ise \u015f\u00f6yle dedi:<\/p>\n\n\n\n -Ben de bundan, verdi\u011fi sadece Kur\u2019 \u00e2n\u2019 d\u0131r; yasaklar ise sadece Kur\u2019 \u00e2n\u2019 \u0131n i\u00e7erisinde olanlard\u0131r, yorumunu \u00e7\u0131kar\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Salih:<\/p>\n\n\n\n – \u201cResul size ne getirmi\u015fse onu al\u0131n ve sizi neden men ediyorsa, ondan da ka\u00e7\u0131n\u0131n<\/em><\/strong>\u201d[3]<\/a> \u00e2yetindeki ne getirmi\u015f<\/em> ve neden men etmi\u015f<\/em> kelimelerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kur\u2019 \u00e2n ve S\u00fcnnet\u2019 de arayanlar oldu\u011fu gibi, sadece Kur\u2019 \u00e2n\u2019 da arayanlar da var.<\/p>\n\n\n\n Ali:<\/p>\n\n\n\n -\u201cAnd olsun ki, kendilerine Kitab ve Hikmeti \u00f6\u011freten bir Peygamber g\u00f6ndermekle Allah m\u00fc\u2019 minlere b\u00fcy\u00fck bir l\u00fctufta bulunmu\u015ftur. Halbuki daha \u00f6nce onlar apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7indeydiler<\/em>.<\/strong>\u201d[4]<\/a> \u00e2yetine dikkat edelim.<\/p>\n\n\n\n Demek ki Rabbimiz, kanun olarak koymak istedi\u011fi her \u015feyi Res\u00fbl- i Ekrem Efendimiz Aleyhissal\u00e2t\u00fc Vesselam\u0131n kalbine atm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Buna \u015fu hadisi \u00f6rnek verebiliriz:<\/p>\n\n\n\n \u201cCibril kalbime att\u0131 ki, hi\u00e7bir nefis r\u0131zk\u0131n\u0131 tamamlamadan \u00f6lmeyecektir. \u00d6yleyse onu helal yollardan aray\u0131n<\/strong>.\u201d<\/em>[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bu kalbine at\u0131lan \u015feyler, onun s\u00fcnnetidir. S\u00fcnnet de hikmet<\/em> tir.[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n Kemal itiraz etti:<\/p>\n\n\n\n -Ben b\u00f6yle bir hadis duymad\u0131m ama !<\/p>\n\n\n\n Ali:<\/p>\n\n\n\n -Bak, bunun hadis olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n teknik izah\u0131n\u0131 sana ayr\u0131ca yapay\u0131m ama evvela bir misal verece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n Me\u015fhur \u0130mam Zehr\u00ee\u2019 nin yan\u0131nda bir adam bir hadis zikretmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n \u0130mam Zehr\u00ee demi\u015f ki:<\/p>\n\n\n\n -Biz b\u00f6yle bir hadis i\u015fitmedik.<\/p>\n\n\n\n Adam sormu\u015f:<\/p>\n\n\n\n -Res\u00fblullah\u2019 \u0131n b\u00fct\u00fcn hadislerini sen i\u015fitmi\u015f misin ?<\/p>\n\n\n\n \u0130mam Zehr\u00ee demi\u015f: \u201cHay\u0131r !\u201d.<\/p>\n\n\n\n Adam: \u201cPeki, \u00fc\u00e7te ikisini ?\u201d<\/p>\n\n\n\n Yine \u0130mam Zehr\u00ee demi\u015f: \u201cHay\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n Adam: \u201cPeki, yar\u0131s\u0131n\u0131 ?\u201d<\/p>\n\n\n\n \u0130mam Zehr\u00ee buna kar\u015f\u0131 s\u00fckut etmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n Adam demi\u015f: \u201cHi\u00e7 olmazsa bu hadisi de, o i\u015fitmedi\u011fin yar\u0131 k\u0131s\u0131mda kabul et.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi sen de \u00f6yle. \u0130\u015fitmemi\u015f olman b\u00f6yle bir hadisin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz. Neyse, bunun teknik y\u00f6nlerine ayr\u0131ca girece\u011fiz dedim.<\/p>\n\n\n\n Ali devam etti:<\/p>\n\n\n\n –EDDEBEN\u0130 RABB\u0130 FAHSEN TE\u2019D\u0130B\u0130<\/strong><\/em>, yani, \u201cBeni Rabbim terbiye etti, ne g\u00fczel terbiye etti<\/em><\/strong>\u201d<\/em>[7]<\/a> buyuran Efendimiz Aleyhissal\u00e2t\u00fc Vesselam, \u201cEy \u0130nananlar ! And olsun ki, sizin i\u00e7in, Allah’ a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne kavu\u015fmay\u0131 umanlar ve Allah’ \u0131 \u00e7ok anan kimseler i\u00e7in Res\u00fblullah en g\u00fczel \u00f6rnektir<\/em>\u201d <\/strong>Ahzab S\u00fbresi, 21. \u00e2yet<\/sup>mealindeki \u00e2yette oldu\u011fu gibi, bizzat Rabbimiz taraf\u0131ndan en g\u00fczel \u00f6rnek<\/em> olarak vas\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Necm Suresi 3. \u00e2yette ise \u201cO kendi hev\u00e2s\u0131ndan konu\u015fmaz<\/em>\u201d<\/strong> buyurulur.<\/p>\n\n\n\n Salih:<\/p>\n\n\n\n Biz bu En g\u00fczel \u00f6rnek<\/em> olma hususunu, Rabbimiz taraf\u0131ndan terbiye edilmi\u015f bulunan ve \u201cYaz…Nefsim elinde olan Allah\u2019 a yemin ederim ki, bu a\u011f\u0131zdan hakdan ba\u015fka bir \u015fey \u00e7\u0131kmaz\u201d<\/em>[8]<\/a> buyuran Res\u00fblullah\u2019 \u0131n her fiiline, her s\u00f6z\u00fcne ve susma yoluyla tasdik etmi\u015f olduklar\u0131na \u015famil olarak de\u011ferlendirir.<\/p>\n\n\n\n Kemal\u2019 i g\u00f6stererek, \u201cBa\u015fkalar\u0131 da Onun sadece Kur\u2019 \u00e2n\u2019 \u0131 nakletme y\u00f6n\u00fcne yani sadece aktard\u0131\u011f\u0131 vahye ba\u011flamaktad\u0131rlar.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ali:<\/p>\n\n\n\n -Bu anlay\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 elbette ilgili di\u011fer \u00e2yetlerde de kendisini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin: De ki: E\u011fer Allah\u2019 \u0131 seviyorsan\u0131z bana uyun ki Allah da sizi sevsin<\/em><\/strong>[9]<\/a> mealindeki ayeti bizler Res\u00fblullah\u2019 \u0131n b\u00fct\u00fcn hallerine uymak \u015feklinde anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n Kemal gibi bir k\u0131s\u0131m insanlar da sadece Kur\u2019\u00e2n\u2019 da zikredilen emirlerin tatbikinde uymak \u015feklinde anl\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n Biz, o b\u00fct\u00fcn hallerin zaten Kur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131n ruhuna aynen uydu\u011fu inanc\u0131nday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n E\u011fer \u00f6yle olmasayd\u0131, Res\u00fbl-i Ekrem Aleyhissal\u00e2t\u00fc Vesselam Efendimiz, Allah\u2019\u0131n Res\u00fbl\u00fc olamazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Salih:<\/p>\n\n\n\n -Kur\u2019\u00e2n meallerinde baz\u0131 kelimelere y\u00fcklenen anlamlar nedeniyle de s\u00fcnnetin reddedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin, Nahl S\u00fbresi 64. \u00c2yette ge\u00e7en Tebyin<\/strong> kelimesi, anlay\u0131\u015f, zeka ve dil yard\u0131m\u0131yla maksad\u0131n en anlaml\u0131 bir bi\u00e7imde ortaya konulmas\u0131<\/em>, \u015feklinde anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, buradan hareketle \u00e2yetlerin tefsirinde s\u00fcnnetin rol\u00fc ortaya koyulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u201cBiz bu Kitab\u2019 \u0131 sana s\u0131rf hakk\u0131nda ihtilafa d\u00fc\u015ft\u00fckleri \u015feyi insanlara a\u00e7\u0131klayas\u0131n ve iman eden bir topluma da hidayet ve rahmet olsun diye indirdik<\/em>.<\/strong>[10]<\/a><\/p>\n\n\n\n Yine, \u201cO halde, Biz onu okudu\u011fumuz zaman, sen onun okunu\u015funu takip et. Sonra \u015f\u00fcphen olmas\u0131n ki, onu a\u00e7\u0131klamak da bize aittir<\/em>.<\/strong>\u201d[11]<\/a> mealindeki \u00e2yetlerde ge\u00e7en beyan<\/u><\/em> kelimesi, Hazret- i Peygamberin Kur\u2019\u00e2n d\u0131\u015f\u0131ndaki, Kur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131 tefsir, izah ve a\u00e7\u0131klama \u00e7er\u00e7evesinde s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zleridir<\/em>, diye anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00fcnk\u00fc bu a\u00e7\u0131klamalar Kur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131n i\u00e7indeki \u00e2yetlerden ba\u015fka ifadeler olmasayd\u0131 ayr\u0131ca s\u00f6ylenmesine gerek kalmazd\u0131.[12]<\/a><\/p>\n\n\n\n \u00c2yette dikkat \u00e7ekici olan bir di\u011fer husus ta, bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda Haz. Peygamberin tamamen \u0130lahi bir kontrol ve murakabe alt\u0131nda oldu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n Yani O\u2019 nun anlama ve a\u00e7\u0131klamas\u0131, herhangi birisinin anlama ve a\u00e7\u0131klamas\u0131ndan elbette tamamen farkl\u0131d\u0131r.[13]<\/a><\/p>\n\n\n\n Ali:<\/p>\n\n\n\n -Bir ba\u015fka ihtilafl\u0131 kelime ise, Hikmet<\/em> kelimesidir biliyorsunuz.<\/p>\n\n\n\n \u201cAllah sana Kitab\u2019 \u0131 ve Hikmeti indirdi. Evvelce bilmediklerini de sana \u00f6\u011fretti. Allah\u2019 \u0131n senin \u00fczerinde l\u00fctfu da \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr<\/em>.<\/strong>\u201d mealinde olan Nis\u00e2 S\u00fbresi 113. \u00e2yetindeki Hikmet\u2019 in ne oldu\u011fu konusundaki a\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re, Hikmet\u2019 e \u015fu manalar verilmi\u015f:<\/p>\n\n\n\n \u201cKur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131 anlamak, onu a\u00e7\u0131klamak, tefsir, ilim, anlay\u0131\u015f, amel, onu d\u00fc\u015f\u00fcnerek okumak. S\u00fcnnet. \u0130lim ve ak\u0131lda hakka ula\u015fmak. E\u015fyay\u0131 lay\u0131k oldu\u011fu \u00fczere bilmek. \u0130\u015fleri gere\u011fi gibi i\u015flemektir.\u201d<\/p>\n\n\n\n Hazret- i Peygamber de (asm) bu konuda \u015f\u00f6yle buyurarak kendi konumuna a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmi\u015ftir: \u201cBana Kitab ve bir de benzeri verildi.<\/strong>\u201d<\/em>[14]<\/a> <\/em> <\/p>\n\n\n\n Bir ba\u015fka hadiste ise, \u201cSize iki \u015fey b\u0131rakt\u0131m. O ikisine sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece sap\u0131tmazs\u0131n\u0131z. Onlar; Allah\u2019 \u0131n Kitab\u2019 \u0131 ve benim S\u00fcnnetimdir<\/strong>.\u201d<\/em>[15]<\/a> buyurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Salih:<\/p>\n\n\n\n -Evet. Hazret-i Peygambere verilen hikmet, ona indirilen Kitab ile birlikte zikredilerek, onun hikmetinin de Kitab gibi ba\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Kur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131 tebli\u011f etmekle ve onu a\u00e7\u0131klamakla g\u00f6revlendirilen., kendisine hikmet verilen, s\u00fcrekli \u0130lahi kontrol alt\u0131nda tutulmakla di\u011fer insanlardan bu konuda farkl\u0131 olan Hazret-i Peygamber, Kur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131 bizzat kendisi a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f ve onun nas\u0131l anla\u015f\u0131l\u0131p uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 bizzat kendi s\u00f6z ve ya\u015fant\u0131s\u0131 ile ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Hadis kitaplar\u0131n\u0131n tefsire dair b\u00f6l\u00fcmleri, Res\u00fblullah\u2019 \u0131n Kur\u2019 \u00e2n\u2019 \u0131n s\u00fbre ve \u00e2yetleri ile ilgili izahlar\u0131 ve a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan olu\u015ftu\u011fu gibi, di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerdeki hadisleri de Kur\u2019 \u00e2n\u2019 \u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 niteliktedir.<\/p>\n\n\n\n Ali:<\/p>\n\n\n\n -O, \u00f6zellikle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman diliminin insanlar\u0131n\u0131n anlamakta zorland\u0131klar\u0131, yanl\u0131\u015f anlad\u0131klar\u0131, sorduklar\u0131 ve ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 y\u00f6nleri ile Allah\u2019 \u0131n Kitab\u2019 \u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Peygamberimizin b\u00fct\u00fcn bu izahlar\u0131 ve a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Kur\u2019 \u00e2n\u2019 \u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemeyecek bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Onun bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131, onun bu Kur\u2019 \u00e2n anlay\u0131\u015f\u0131; onun d\u0131\u015f\u0131ndaki herkesin a\u00e7\u0131klama ve anlay\u0131\u015f\u0131ndan daha ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r ve m\u00fcracaat edilmeye daha lay\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Maalesef bug\u00fcn baz\u0131 \u00e7evreler ve baz\u0131 ki\u015filer, Hazret- i Peygamberin Kur\u2019 \u00e2n anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve bu konudaki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131, ona ait olu\u015fu \u015f\u00fcphelidir<\/u><\/em>, yahut o d\u00f6nemi ba\u011flar, bizi ba\u011flamaz<\/u><\/em> gerek\u00e7esiyle bir kenara atarken, ilmi, ameli ve hikmeti k\u0131t insanlar\u0131n anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmakta bir sak\u0131nca g\u00f6rmemektedirler.<\/p>\n\n\n\n Halbuki, Kur\u2019\u00e2n\u2019 \u0131 herkesten iyi bilen, iyi anlayan ve iyi ya\u015fayan ancak Res\u00fbl- i Ekrem Aleyhissal\u00e2t\u00fc Vesselam Efendimizdir.[16]<\/a><\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Cum\u2019 a, 2<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Ha\u015fr, 7<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> Ha\u015fr, 7<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> Al- i \u0130mran, 164<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> M\u00fcslim, M\u00fcn\u00e2fikun, 64; Ahmed b. Hanbel, M\u00fcsned, 3 ;50<\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> \u015eafii, Risale, s. 53, yine bknz. Bakara 129, 151, 231. ayetler; Al- i \u0130mran: 113, 164. ayetler; Cuma: 2. ayet<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> Ed- D\u00fcrer- \u00fcl M\u00fcntesire Suyuti sh: 9; El- Feth- \u00fcl Kebir 1\/ 59; Kenz- \u00fcl Ummal 11\/ 406; Feyz- \u00fcl Kadir 1\/ 224; El- edeb- \u00fcl M\u00fcfred Buhari, Mukaddime sh: 1<\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> Eb\u00fb Davud, K. \u0130lim, bab 3 Hadis 3646<\/p>\n\n\n\n [9]<\/a> Al-i \u0130mran, 3<\/p>\n\n\n\n [10]<\/a> Nahl, 64<\/p>\n\n\n\n [11]<\/a> K\u0131yamet, 18, 19<\/p>\n\n\n\n [12]<\/a> Bknz. Mevdudi, Tefsir, VI, 538- 540<\/p>\n\n\n\n [13]<\/a> Bknz. R\u0130BAT Dergisi, OCAK 1997 S. 8, Yrd. Do\u00e7. Dr. Ali AKPINAR\u2019 \u0131n yaz\u0131s\u0131<\/p>\n\n\n\n [14]<\/a> Ebu Davud, S\u00fcnnet 6<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n