{"id":851,"date":"2026-03-24T20:50:20","date_gmt":"2026-03-24T20:50:20","guid":{"rendered":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/?p=851"},"modified":"2026-03-24T20:50:23","modified_gmt":"2026-03-24T20:50:23","slug":"kayiga-binemeyen-adam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/?p=851","title":{"rendered":"Kay\u0131\u011fa Binemeyen Adam"},"content":{"rendered":"\n<p>Risale-i Nur\u2019da ge\u00e7en bir c\u00fcmle: \u201cE\u011fer m\u00fcmkinat<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">*<\/a> cihetinden c\u00fcz&#8217;\u00ee fikriyle m\u00fc\u015fteri nazar\u0131yla bakarsa, zay\u0131f bir vehim bile onun nazar\u0131nda bir da\u011f gibi olur.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda zay\u0131f bir vehmin da\u011f gibi olmas\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bu c\u00fcmle, insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndaki \u201cvehim b\u00fcy\u00fctme mekanizmas\u0131n\u0131\u201d adeta r\u00f6ntgen gibi g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Risale-i Nur i\u00e7inde bu hakikatin farkl\u0131 varyasyonlar\u0131 \u00e7ok ge\u00e7er. Ayn\u0131 psikolojiyi anlatan baz\u0131 paralel ifadeleri anlamca \u00f6zetleyerek aktaral\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vehmin b\u00fcy\u00fctmesi\u2026<\/strong> \u201cVehim, ehemmiyetsiz bir \u015feyi b\u00fcy\u00fct\u00fcr, hakikati k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr.\u201d \u201cBir zerreyi kubbe yapar, bir hakikati gizler.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Korkunun kayna\u011f\u0131<\/strong>\u2026 \u201c\u0130stikbale ait vehimler, \u015fimdiki zaman\u0131 zehir eder.\u201d \u201cGelecekten gelen hayal\u00ee musibetler, haz\u0131r lezzeti bozar.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yeis (\u00fcmitsizlik) psikolojisi<\/strong>\u2026 \u201cYeis, kuvve-i maneviyeyi k\u0131rar, az bir s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcr.\u201d \u201c\u00dcmitsiz adam, k\u00fc\u00e7\u00fck bir zahmeti da\u011f gibi g\u00f6r\u00fcr.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nefis ve evham ili\u015fkisi<\/strong>\u2026 \u201cNefis, evhamla i\u015f g\u00f6r\u00fcr; hakikati b\u0131rak\u0131r, ihtimali esas tutar.\u201d \u201cBir ihtimal-i zaifi, bir hakikat-i kat\u2019iye tercih eder.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130man perspektifiyle fark<\/strong>\u2026 \u201c\u0130man, e\u015fyay\u0131 hakik\u00ee mahiyetinde g\u00f6sterir.\u201d \u201cDalalet ise vehimleri hakikat suretine \u00e7evirir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu par\u00e7alar\u0131n hepsi ayn\u0131 merkeze \u00e7\u0131kar: <strong>\u0130man zay\u0131fsa vehim b\u00fcy\u00fcr, iman kuvvetliyse hakikat b\u00fcy\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu psikolojiyi hayat\u0131n i\u00e7inden misallerle a\u00e7al\u0131m<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gelecek korkusu<\/strong> (en yayg\u0131n misal) \u015eah\u0131s d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr: \u201cYa i\u015fsiz kal\u0131rsam? Ya hasta olursam? Ya yaln\u0131z kal\u0131rsam?\u201d Hen\u00fcz <strong>hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>. Ama zihinde kurulan senaryo: k\u00fc\u00e7\u00fck bir ihtimal kesin olacak gibi alg\u0131lan\u0131r, zay\u0131f bir vehim \u201cda\u011f\u201d haline gelir<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan \u201cm\u00fcmkinat cihetinden\u201d bak\u0131yor. Yani: Allah\u2019\u0131, kaderi, hikmeti d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131p sadece ihtimallere bak\u0131yor. Netice: \u0130htimal hakikat gibi hissedilir. Gelecek korku deposuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hastal\u0131k evham\u0131<\/strong>\u2026 Ufak bir belirti: ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, kalp \u00e7arp\u0131nt\u0131s\u0131, mide s\u0131z\u0131s\u0131\u2026 Vehim devreye girer: \u201cYa ciddi bir hastal\u0131ksa?\u201d Sonra zincir: \u201cYa ge\u00e7mezse?\u201d, \u201cYa \u00f6l\u00fcmc\u00fclse?\u201d, \u201cYa hayat\u0131m mahvolursa?\u201d. Burada olan \u015fu: <strong>Zay\u0131f bir ihtimal kesin bir felaket gibi ya\u015fan\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u201chakikate bakmak\u201d de\u011fil \u201cvehmi b\u00fcy\u00fctmek\u201dtir. Bu da iman\u0131n nazar\u0131n\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130nsan ili\u015fkilerinde b\u00fcy\u00fctme<\/strong>\u2026 Birisi sana ters bakt\u0131. Normalde: basit bir durum Ama vehimle: \u201cBenden nefret ediyor\u201d \u201cHerkese b\u00f6yle anlatacak\u201d \u201c\u0130tibar\u0131m zedelendi\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Yani: Bir bak\u0131\u015f karakter suikast\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor (zihinde). Bu da yine ayn\u0131 mekanizma: ihtimal, h\u00fck\u00fcm. Vehim, kesinlik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcnah sonras\u0131 \u00fcmitsizlik\u2026<\/strong> Bir hata yap\u0131ld\u0131. Hakikat ne? Tevbe kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131k. Ama vehim ne der? \u201cArt\u0131k d\u00fczelmem\u201d \u201cBen bittim\u201d, \u201cAllah beni affetmez\u201d. \u0130\u015fte burada yeis devreye girer. Te\u015fhis \u00e7ok net: Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce <strong>hakikat de\u011fil, \u015feytan\u00ee bir vehimdir<\/strong>. Ve netice: K\u00fc\u00e7\u00fck bir hata, da\u011f gibi bir \u00fcmitsizlik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu i\u015fin k\u00f6k sebebi nedir?<\/strong> Nazar\u0131 yanl\u0131\u015f yere \u00e7evirmek. \u0130ki bak\u0131\u015f var: M\u00fcmkinat nazar\u0131 (sorunlu olan). Sebeplere bakar. \u0130htimallere tak\u0131l\u0131r. Allah\u2019\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r. Netice: Vehim b\u00fcy\u00fcr<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130man nazar\u0131<\/strong> (do\u011fru olan)\u2026 Kudreti g\u00f6r\u00fcr. Hikmeti g\u00f6r\u00fcr. Rahmeti hesaba katar. Netice: Da\u011f gibi meseleler k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu psikolojinin \u00f6z\u00fc<\/strong>\u2026 \u0130nsan, Allah\u2019s\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc anda, ihtimaller canavarla\u015f\u0131r. Allah\u2019la d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc anda, en b\u00fcy\u00fck korkular bile k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Yani: Vehim b\u00fcy\u00fcten imans\u0131z bak\u0131\u015f. Hakikati b\u00fcy\u00fcten imanl\u0131 bak\u0131\u015f. C\u00fcmle bu y\u00fczden \u00e7ok kritik: \u201cZay\u0131f bir vehim bile onun nazar\u0131nda bir da\u011f gibi olur.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bir abart\u0131 de\u011fil. Bu, insan psikolojisinin imanla ya da imans\u0131zl\u0131kla nas\u0131l \u015fekillendi\u011finin kanunudur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi \u201cvehmi da\u011f\u0131tma tekniklerini\u201d Risale\u2019den \u00e7\u0131kar\u0131p, <strong>sahada i\u015fe yarayan bir \u201cvehim da\u011f\u0131tma rehberi\u201d pratik bir zihinsel m\u00fccadele rehberi <\/strong>haline getirelim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu rehberi 5 ad\u0131mda kuruyoruz. Her ad\u0131m bir \u201czihinsel m\u00fcdahale\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Te\u015fhis: \u201cBu bir hakikat de\u011fil, vehim!\u201d<\/strong> \u0130lk refleks bu olacak. Zihninde korku geldi\u011fi an hemen \u015funu s\u00f6yle: \u201cBu kesin de\u011fil. Bu sadece bir ihtimal.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc vehmin en b\u00fcy\u00fck hilesi \u015fudur: <strong>\u0130htimali, kesinlik gibi hissettirmek<\/strong>. Misal: \u201cYa ba\u015f\u0131ma k\u00f6t\u00fc bir \u015fey gelirse?\u201d An\u0131nda d\u00fczelt: \u201cOlacak\u201d de\u011fil \u201colabilir\u2026 ama bu sadece bir ihtimal\u201d. Bu ad\u0131mda hedef: &nbsp;Vehmin \u201cda\u011f\u201d olmas\u0131n\u0131 engellemek.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ay\u0131klama: \u201cBu d\u00fc\u015f\u00fcncede ne kadar ger\u00e7ek var?\u201d<\/strong> \u015eimdi par\u00e7ala. Kendine sor: Bu %100 kesin mi? Yoksa sadece zihnim mi kuruyor? Misal: \u201cKesin hasta oldum.\u201d Par\u00e7ala: Belirti var m\u0131? Belki. Te\u015fhis var m\u0131? Yok. Kesinlik var m\u0131? Yok. Netice: %90 vehim, %10 ihtimal. Bu ad\u0131mda: <strong>Vehmi k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcyorsun.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nazar\u0131 D\u00fczeltme:<\/strong> <strong>\u201cM\u00fcmkinat de\u011fil, kudret\u201d<\/strong> Vehim sana ne yapt\u0131r\u0131r? Sadece sebeplere bakt\u0131r\u0131r. Sen ne yapacaks\u0131n? <strong>Kudreti hat\u0131rlayacaks\u0131n<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u00e7 c\u00fcmle:<\/strong> \u201cBen sebeplere de\u011fil, Allah\u2019\u0131n kudretine bak\u0131yorum.\u201d. Misal: \u201cYa i\u015fsiz kal\u0131rsam?\u201d. D\u00fczelt: R\u0131z\u0131k i\u015ften gelmez. <strong>R\u0131z\u0131k Rezzak\u2019tan gelir<\/strong>. Bu ad\u0131mda: \u0130htimallerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kesiyorsun.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zaman\u0131 Kurtar: \u201c\u015eu an g\u00fcvendeyim<\/strong>\u201d Vehmin en b\u00fcy\u00fck oyunu: Seni <strong>gelece\u011fe s\u00fcr\u00fcklemek.<\/strong> Sen ne yapacaks\u0131n? <strong>\u015eimdiye d\u00f6neceksin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u00e7 c\u00fcmle<\/strong>: \u201c\u015eu an bir problem yok.\u201d Misal: \u201cYa yar\u0131n k\u00f6t\u00fc bir \u015fey olursa?\u201d Cevap: Yar\u0131n yok, \u015fu an var. \u015eu an g\u00fcven var. Bu ad\u0131mda: Gelecekten gelen hayal\u00ee y\u00fckleri kesiyorsun.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Darbe: \u201cEn k\u00f6t\u00fc senaryo bile y\u00f6netilebilir\u201d<\/strong> \u015eimdi son hamle. Vehim seni en \u00e7ok neyle vurur? \u201cMahvolursun\u201d hissiyle. Sen ne yapacaks\u0131n? En k\u00f6t\u00fc ihtimali masaya koyacaks\u0131n. Misal: \u201cYa ger\u00e7ekten hasta olursam?\u201d Cevap: Tedavi var. Sab\u0131r var. Dua var. Ahiret var. Yani: \u201cMahvolmam, sadece imtihan olur\u201d. Bu ad\u0131m: Vehmin belini k\u0131rar<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Acil durum form\u00fcl\u00fc\u2026<\/strong> Ani panik geldi\u011finde direkt bunu uygula: \u201cBu kesin de\u011fil.\u201d \u201c\u015eu an g\u00fcvendeyim.\u201d \u201cAllah var.\u201d Hepsi bu.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131sa netice: Vehim bilgi de\u011fildir, kontrols\u00fcz hayaldir. \u0130man ise hayali susturup hakikati konu\u015fturur. Sen ihtimale bakarsan korku b\u00fcy\u00fcr, Kudrete bakarsan korku s\u00f6ner.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi bu sistemi <strong>kal\u0131c\u0131 kuvvet kazand\u0131ran bir g\u00fcnl\u00fck antrenman program\u0131na<\/strong> \u00e7eviriyoruz. Zihni kal\u0131c\u0131 olarak g\u00fc\u00e7lendirelim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zihin g\u00fc\u00e7lendirme antrenman\u0131<\/strong>\u2026 Bu program 3 katmandan olu\u015fur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sabah ayar\u0131<\/strong> (G\u00fcnl\u00fck zihin kalibrasyonu \u2013 3 dk)<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcne ba\u015flarken zihne y\u00f6n vermezsen, g\u00fcn boyu vehim y\u00f6n verir. Kendi kendine net c\u00fcmleler: \u201cBug\u00fcn ba\u015f\u0131ma gelen her \u015fey kontrol alt\u0131nda.\u201d \u201cR\u0131zk\u0131m, \u00f6mr\u00fcm, ba\u015f\u0131ma gelenler sahipsiz de\u011fil.\u201d \u201cBen ihtimallerle de\u011fil, hakikatle ya\u015fayaca\u011f\u0131m.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Maksat: Daha g\u00fcn ba\u015flamadan \u201cm\u00fcmkinat (olabilirlik) nazar\u0131n\u0131\u201d k\u0131rmak<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcn i\u00e7i m\u00fcdahale (<\/strong>Anl\u0131k savunma sistemi)\u2026 G\u00fcn i\u00e7inde bir vehim geldi\u011finde otomatik refleks: 3 saniyelik protokol: \u201cBu kesin de\u011fil.\u201d \u201c\u015eu an g\u00fcvendeyim.\u201d \u201cBu bir imtihan, felaket de\u011fil.\u201d. Bunu h\u0131zl\u0131 yapacaks\u0131n. D\u00fc\u015f\u00fcnmeden. Maksat: Vehmin k\u00f6k salmas\u0131n\u0131 engellemek<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gece temizli\u011fi<\/strong> (Zihni s\u0131f\u0131rlama \u2013 5 dk) G\u00fcn\u00fcn sonunda k\u0131sa bir muhasebe: Sor kendine: Bug\u00fcn neyi b\u00fcy\u00fctt\u00fcm? Ger\u00e7ekte ne kadard\u0131? Nas\u0131l k\u00fc\u00e7\u00fcltt\u00fcm, k\u00fc\u00e7\u00fcltebilirdim? Sonra \u015fu h\u00fckm\u00fc koy: \u201cBug\u00fcnk\u00fc korkular\u0131m\u0131n \u00e7o\u011fu bo\u015f \u00e7\u0131kt\u0131.\u201d Maksat: Zihne <strong>delil \u00f6\u011fretmek<\/strong> (vehmin yalanc\u0131 oldu\u011funu)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Haftal\u0131k g\u00fc\u00e7lendirme\u2026<\/strong> Haftada 1 g\u00fcn (10 dk): Bir defter a\u00e7, yaz: En \u00e7ok tekrar eden korkun ne? Ger\u00e7ekle\u015fme oran\u0131 ne? &nbsp;Sana verdi\u011fi zarar ne? Sonra alt\u0131na yaz: \u201cBu bir vehim d\u00f6ng\u00fcs\u00fcd\u00fcr.\u201d Bu, \u015fu hakikatin prati\u011fidir: \u201c<strong>Vehim tekrar ettik\u00e7e kuvvet bulur, te\u015fhis edilince s\u00f6ner.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kal\u0131c\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kural\u0131\u2026<\/strong> \u015eu \u00fc\u00e7 \u015feyi yerle\u015ftirirsen i\u015f biter: Her d\u00fc\u015f\u00fcnceye inanma. Her ihtimali ciddiye alma. Her korkuya teslim olma.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cHabbeyi kubbe yapmak\u201d<\/strong> <strong>Bir tav\u0131r bi\u00e7imi\u2026<\/strong> \u015eimdi ikinci k\u0131s\u0131m\u2026 Bu sadece bir deyim de\u011fil, <strong>bir karakter al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/strong> Tan\u0131m: K\u00fc\u00e7\u00fck bir meseleyi: zihinde b\u00fcy\u00fctmek, duyguda \u015fi\u015firmek, sonu\u00e7ta felakete \u00e7evirmek. Yani: <strong>Ger\u00e7ek k\u00fc\u00e7\u00fck ama alg\u0131 b\u00fcy\u00fck.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu tav\u0131r nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/strong> 3 a\u015famal\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tohum (k\u00fc\u00e7\u00fck olay)\u2026<\/strong> Bir s\u00f6z, bir ihtimal, bir belirti.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fcy\u00fctme<\/strong>\u2026 Yorum eklenir, senaryo kurulur, genelleme yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Felaketle\u015ftirme<\/strong>\u2026 \u201cHep b\u00f6yle olur\u201d \u201cMahvoldum\u201d \u201cArt\u0131k bitti\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tav\u0131r \u00f6rnekleri\u2026 Sosyal hayatta\u2026<\/strong> Adam selam vermedi. Normal: G\u00f6rmemi\u015f olabilir. Habbeyi kubbe yapan: \u201cBana tav\u0131r ald\u0131\u201d \u201cArt\u0131k aram\u0131z bozuk\u201d \u201cHerkese anlat\u0131r\u201d K\u00fc\u00e7\u00fck bir an, ili\u015fkisel kriz. <strong>Sa\u011fl\u0131kta\u2026<\/strong> Ufak a\u011fr\u0131. Normal: Ge\u00e7ici olabilir. Habbeyi kubbe: \u201cCiddi hastal\u0131k\u201d \u201c\u0130lerliyor\u201d \u201cHayat\u0131m de\u011fi\u015fecek\u201d&nbsp; Belirti, kader h\u00fckm\u00fc. <strong>Dini hayatta\u2026<\/strong> Bir hata yapt\u0131n. Normal: Tevbe edilir. Habbeyi kubbe: \u201cBen d\u00fczelmem\u201d \u201cBen bittim\u201d \u201cAllah beni affetmez\u201d G\u00fcnah, kimlik. <strong>Gelecek korkusunda\u2026<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck risk. Normal: Olabilir de olmayabilir de. Habbeyi kubbe: \u201cKesin olacak\u201d &nbsp;\u201cHaz\u0131r de\u011filim\u201d \u201cMahvolurum\u201d \u0130htimal, kesin felaket. Bu tavr\u0131n k\u00f6k\u00fc: <strong>\u0130man zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve kontrols\u00fcz hayal.<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc: \u0130man \u00f6l\u00e7\u00fc verir. Vehim \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc bozar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu tavr\u0131 nas\u0131l k\u0131rars\u0131n?<\/strong> Her \u201cb\u00fcy\u00fctme\u201d an\u0131nda \u015funu sor: \u201cBu ger\u00e7ekten kubbe mi, yoksa ben mi b\u00fcy\u00fct\u00fcyorum?\u201d Ve ikinci darbe: \u201cAllah bu i\u015fi y\u00f6netemiyor mu?\u201d \u0130\u015fte bu soru: Vehmin fi\u015fini \u00e7eker<\/p>\n\n\n\n<p>Habbeyi kubbe yapan, d\u0131\u015f d\u00fcnya de\u011fil; kontrols\u00fcz i\u00e7 d\u00fcnyad\u0131r. Vehim b\u00fcy\u00fct\u00fcr, iman \u00f6l\u00e7\u00fcye indirir. K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feyi b\u00fcy\u00fck g\u00f6rmek zay\u0131fl\u0131kt\u0131r, b\u00fcy\u00fck \u015feyi k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmek ise imand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Akla gelebilen bir sual: \u0130nsan\u0131n vehmini kuvvetli bir da\u011f gibi g\u00f6rmesi hayat\u0131na yerle\u015fik hale gelmi\u015fse, bu noktada \u015fizofreni ile bir ilgi kurulabilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Vehmi b\u00fcy\u00fctme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile \u015eizofreni aras\u0131nda benzerlikler vard\u0131r ama ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Ba\u011f kurulabilir, ama <strong>e\u015fitlemek do\u011fru olmaz<\/strong>. \u015eimdi bunu a\u00e7al\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ortak nokta: \u201c<strong>Ger\u00e7eklik alg\u0131s\u0131n\u0131n bozulmas\u0131<\/strong>\u201d Her ikisinde de bir benzer zemin var: <strong>Vehim yo\u011funla\u015fmas\u0131<\/strong>. \u0130htimali ger\u00e7ek gibi hissetmek. K\u00fc\u00e7\u00fck \u015feyi b\u00fcy\u00fctmek. \u0130\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnceyi d\u0131\u015f ger\u00e7eklik gibi alg\u0131lamak<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eizofreni\u2026<\/strong> Ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 \u015feyleri ger\u00e7ek olarak ya\u015famak. Sanr\u0131lar (hezeyanlar). Hal\u00fcsinasyonlar (g\u00f6rme\/i\u015fitme). Ortak kesi\u015fim: <strong>Zihin, \u00fcretti\u011fini ger\u00e7ek zannetmeye ba\u015flar<\/strong>. Ama burada yol ayr\u0131m\u0131 var. <strong>Temel fark: kontrol ve fark\u0131ndal\u0131k\u2026&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vehim<\/strong>. Ki\u015fi <strong>bir noktada \u015f\u00fcphe edebilir<\/strong>. \u201cAcaba abart\u0131yor muyum?\u201d diyebilir. D\u0131\u015f m\u00fcdahaleye a\u00e7\u0131kt\u0131r (telkin, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, iman). Yani: <strong>Ba\u011f kopmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eizofreni.<\/strong> Ki\u015fi inand\u0131\u011f\u0131 \u015feyi <strong>kesin ger\u00e7ek<\/strong> kabul eder. \u0130kna edilmesi \u00e7ok zordur. Kendi alg\u0131s\u0131n\u0131 sorgulamaz. Yani: <strong>Ger\u00e7eklik ba\u011f\u0131 ciddi \u015fekilde kopmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;\u201cEvham\u201d<\/strong> Kontrol edilebilir. Da\u011f\u0131t\u0131labilir. \u0130manla k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cMaraz-\u0131 ruh\u00ee\u201d<\/strong> (ruh hastal\u0131\u011f\u0131) Hastal\u0131k boyutuna ge\u00e7mi\u015f. Tedavi gerektirir<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer vehim s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyorsa ve hayat\u0131 y\u00f6netmeye ba\u015flad\u0131ysa, bu art\u0131k sadece \u201czay\u0131f vesvese\u201d de\u011fil, bir \u201cruh\u00ee rahats\u0131zl\u0131k e\u015fi\u011fi\u201d olabilir. Ama bu h\u00e2l \u015fizofreni demek de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ne zaman ciddiye al\u0131nmal\u0131?<\/strong> \u015eu belirtiler varsa dikkat: S\u00fcrekli \u201ckesin olacak\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi. Ger\u00e7eklik kontrol\u00fcn\u00fcn zay\u0131flamas\u0131. A\u015f\u0131r\u0131 \u015f\u00fcphecilik (herkesten, her \u015feyden). G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n ciddi etkilenmesi. Ama \u015fu yoksa: sesler duymak, olmayan \u015feyleri g\u00f6rmek, tamamen kopuk inan\u00e7lar\u2026 Bu h\u00e2l \u00e7o\u011funlukla: anksiyete ve yo\u011fun vehim al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r, \u015fizofreni de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ayr\u0131m c\u00fcmlesi:<\/strong> Vehimde insan korktu\u011funun ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissedebilir.<br>\u015eizofrenide ise ki\u015fi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek oldu\u011fundan emindir.<\/p>\n\n\n\n<p>Her vehim b\u00fcy\u00fcmesi \u015fizofreni de\u011fildir ama kontrols\u00fcz vehim, insan\u0131 <strong>ruhen zay\u0131flat\u0131r ve hastal\u0131\u011fa a\u00e7\u0131k hale getirir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vehim, terbiyesiz b\u0131rak\u0131l\u0131rsa insan\u0131 ezer; imanla terbiye edilirse tamamen s\u00f6ner.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu durumdaki bir insan i\u00e7in <strong>manev\u00ee ve psikolojik birlikte y\u00fcr\u00fcyen tedavi plan\u0131<\/strong> \u00e7\u0131kartal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;\u201cYo\u011fun vehim ya\u015fayan bir insan nas\u0131l toparlan\u0131r?\u201d<\/strong> Bunu uygulanabilir olarak hem manev\u00ee hem de psikolojik (modern yakla\u015f\u0131m) birlikte, \u00e7ak\u0131\u015ft\u0131rarak verelim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Entegre<\/strong><strong> tedavi plan\u0131. Temel ilke: \u201ciki kanatla u\u00e7\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011fru yol: <strong>Zihin ve kalp birlikte tedavi edilir<\/strong>. 4 A\u015famal\u0131 tedavi plan\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fama 1: <strong>Ger\u00e7eklik sabitleme<\/strong>\u2026 Gaye: Zihni yeniden zemine bast\u0131rmak<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcnl\u00fck egzersiz:<\/strong> G\u00fcnde 3 kez kendine sor: \u015eu an ger\u00e7ekten ne oluyor? Bunun isbat\u0131 ne? Yoksa ben mi yorum kat\u0131yorum?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u00e7 c\u00fcmle\u2026<\/strong> \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnce \u2260 ger\u00e7ek\u201d. Bu, psikolojide \u201cbili\u015fsel ayr\u0131\u015ft\u0131rma\u201d; Risale\u2019de: \u201cVehmi te\u015fhis\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fama 2: <strong>Vehmi par\u00e7alama<\/strong>\u2026 Ama\u00e7: Da\u011f gibi g\u00f6r\u00fcnen \u015feyi da\u011f\u0131tmak<\/p>\n\n\n\n<p>Teknik: Bir korkuyu yaz, par\u00e7ala: Misal: \u201c\u0130\u015fim bitecek\u201d Ay\u0131r: Ger\u00e7ek veri var m\u0131? Yok. \u0130htimal mi? Evet. Kesin mi? Hay\u0131r. Sonu\u00e7 yaz: \u201cBu bir senaryo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu: Psikolojide: \u201ccognitive restructuring\u201d Risale\u2019de ise: \u201cvehmi k\u00fc\u00e7\u00fcltmek\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fama 3: <strong>Nazar d\u00fczeltme<\/strong> (kalp tedavisi)\u2026 Vehim ne yapar? Seni sebeplere kilitler. Sen ne yapacaks\u0131n? Kudreti devreye alacaks\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcnl\u00fck k\u0131sa tefekk\u00fcr: R\u0131zk\u0131 kim veriyor? Hayat\u0131 kim y\u00f6netiyor? Gelecek kimin elinde? \u0130\u00e7 c\u00fcmle: \u201cBen sahipsiz de\u011filim\u201d. Bu ad\u0131m: Vehmin beslendi\u011fi \u201ckontrols\u00fczl\u00fck hissini\u201d yok eder<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fama 4: <strong>davran\u0131\u015fsal k\u0131rma\u2026<\/strong> Zihin d\u00fczeldi ama davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fmezse geri d\u00f6ner.<\/p>\n\n\n\n<p>Kural: Ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n \u015feyin \u00fcst\u00fcne k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlarla git. Misal: Sosyal korku, k\u0131sa konu\u015fmalar. &nbsp;Sa\u011fl\u0131k evham\u0131, s\u00fcrekli kontrol\u00fc b\u0131rakmak. Gelecek korkusu, plan yap\u0131p b\u0131rakmak. Bu: Psikolojide: \u201cexposure\u201d Risale\u2019de ise: \u201ctevekk\u00fcl + fiil\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcnl\u00fck mini program<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sabah (2 dk)\u2026 \u201cBug\u00fcn zihnime gelen her d\u00fc\u015f\u00fcnce do\u011fru olmak zorunda de\u011fil.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn i\u00e7i (anl\u0131k)\u2026 \u201cBu bir ihtimal, kesin de\u011fil.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Gece (3 dk)\u2026 Bug\u00fcn neyi b\u00fcy\u00fctt\u00fcm? Ger\u00e7ekte ne kadard\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ne zaman profesyonel destek?<\/strong> \u015eu durumlarda gecikme yok: G\u00fcnl\u00fck hayat ciddi bozuluyorsa. S\u00fcrekli panik hali varsa. Ger\u00e7eklik alg\u0131s\u0131 zay\u0131fl\u0131yorsa. Bir psikiyatrist, terapist deste\u011fi al\u0131n\u0131r. Gerekirse ila\u00e7 ve terapi birlikte gider. Bu zay\u0131fl\u0131k de\u011fil tedbirdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3 Hata\u2026<\/strong> D\u00fc\u015f\u00fcnceyle kavga etmek. Daha b\u00fcy\u00fcr. Her d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ciddiye almak. Vehmi besler. Sadece dua edip pasif kalmak. Sistem kurulmaz<\/p>\n\n\n\n<p>Alt\u0131n form\u00fcl: D\u00fc\u015f\u00fcnceyi sorgula (zihin). Kudreti hat\u0131rla (kalp). Davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftir (hayat).<\/p>\n\n\n\n<p>Vehim bir hastal\u0131k de\u011fil, kontrols\u00fcz b\u0131rak\u0131l\u0131rsa hastal\u0131\u011fa d\u00f6nen bir mekanizmad\u0131r. \u0130man, onu k\u00f6kten s\u00f6kme g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ak\u0131l ve y\u00f6ntem ise onu pratikte da\u011f\u0131t\u0131r. Sen <strong>vehimle ya\u015farsan hayat daral\u0131r, hakikatle ya\u015farsan hayat geni\u015fler.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu sistemi <strong>birine \u00f6\u011fretilecek e\u011fitim modeli<\/strong> haline getirelim (aile, e\u015f, talebe i\u00e7in). Bunu bir \u201canlat\u0131m\u201d de\u011fil, do\u011frudan <strong>okuyan\u0131n i\u00e7inden konu\u015fan, onu yakalayan ve tedaviye sevk eden bir metin<\/strong> haline getirelim. Bu yaz\u0131, vehmi s\u00fcrekli ya\u015fayan birine hitap ediyor olacak.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Senin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n \u015fey: Ger\u00e7ek de\u011fil ama ger\u00e7ek gibi hissettiriyor\u2026<\/strong> \u015eu an zihninde dola\u015fan o d\u00fc\u015f\u00fcnceleri biliyorum. Bir ihtimal geliyor\u2026 Sonra b\u00fcy\u00fcyor\u2026 Sonra seni s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor\u2026 Sonra sanki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ger\u00e7ek gibi \u00fczerine \u00e7\u00f6k\u00fcyor. Ve sen diyorsun ki: \u201cBu d\u00fc\u015f\u00fcnceler neden bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc?\u201d Cevap basit ama sars\u0131c\u0131: <strong>Onlar g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fil. Sen onlar\u0131 kontrols\u00fcz b\u0131rak\u0131yorsun.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sen delirmiyorsun<\/strong>\u2026 \u00d6nce bunu netle\u015ftirelim. Senin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n \u015fey: Ger\u00e7eklikten kopmak de\u011fil. Ger\u00e7e\u011fi yanl\u0131\u015f yorumlamak. Yani zihnin sana oyun oynuyor. Ama sen h\u00e2l\u00e2 \u015funu yapabiliyorsun: \u201cAcaba bu do\u011fru mu?\u201d diye soruyorsun. \u0130\u015fte bu soru, senin h\u00e2l\u00e2 sa\u011flam oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mesele \u015fu: \u0130htimali ger\u00e7ek sanmak<\/strong>\u2026 Zihnine bir d\u00fc\u015f\u00fcnce geliyor: \u201cYa k\u00f6t\u00fc bir \u015fey olursa?\u201d Bu bir <strong>ihtimaldir<\/strong>. Ama sen ne yap\u0131yorsun? Onu ciddiye al\u0131yorsun. \u00dczerine senaryo kuruyorsun. Sonra onu kesin olacak gibi hissediyorsun. Ve bir anda\u2026 <strong>Bir ihtimal \u2192 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz kader gibi g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015fl\u0131yor.<\/strong> \u0130\u015fte bu, \u201chabbeyi kubbe yapmak\u201dt\u0131r. Ama bu senin kaderin de\u011fil. Bu, \u00f6\u011frenilmi\u015f bir al\u0131\u015fkanl\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eimdi dur ve \u015fu \u00fc\u00e7 c\u00fcmleyi oku<\/strong>\u2026 \u015eu an ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan d\u00fc\u015f\u00fcn\u2026 Onu durdurmaya \u00e7al\u0131\u015fma. Sadece \u015funu s\u00f6yle: <strong>Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce kesin de\u011fil. \u015eu an g\u00fcvendeyim. Bu sadece zihinsel bir senaryo.<\/strong> Tekrar et. Zorlan\u0131yorsan tekrar et. \u00c7\u00fcnk\u00fc mesele d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yok etmek de\u011fil, <strong>ona inanmamay\u0131 \u00f6\u011frenmek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Senin zihnin neden bunu yap\u0131yor?<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc zihnin kontrol istiyor. Gelece\u011fi garanti alt\u0131na almak istiyor. Ama bunu yapamay\u0131nca ne yap\u0131yor? En k\u00f6t\u00fc senaryolar\u0131 \u00fcretip seni haz\u0131rl\u0131kl\u0131 tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama fark et: <strong>Seni korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken seni yoruyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Burada bir yanl\u0131\u015f var\u2026<\/strong> Sen diyorsun ki: \u201cYa bu olursa?\u201d Ama sormuyorsun: \u201cYa olmazsa?\u201d Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc zihnin <strong>olumsuza programlanm\u0131\u015f.<\/strong> Ama ger\u00e7ek \u015fu: Bug\u00fcne kadar korktu\u011fun \u015feylerin \u00e7o\u011fu olmad\u0131. Ve olanlar\u0131 da atlatt\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eimdi yeni bir kural koyuyorsun\u2026<\/strong> Art\u0131k her d\u00fc\u015f\u00fcnceye inanmayacaks\u0131n. Her korkuya teslim olmayacaks\u0131n. Her ihtimali b\u00fcy\u00fctmeyeceksin. Bunun yerine \u015funu yapacaks\u0131n: <strong>D\u00fc\u015f\u00fcnce geldi\u011finde dur, sorgula, k\u00fc\u00e7\u00fclt.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kalbini devreye al\u2026<\/strong> \u015eimdi daha derin bir yere geliyoruz. Sen sadece d\u00fc\u015f\u00fcncelerle sava\u015famazs\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc mesele sadece ak\u0131l de\u011fil. \u0130\u00e7inde bir de \u015fu var: Kontrol ihtiyac\u0131. G\u00fcvensizlik hissi. Yaln\u0131zl\u0131k korkusu. Bunlar\u0131n ilac\u0131 \u015fu c\u00fcmlede sakl\u0131: <strong>\u201cBen sahipsiz de\u011filim.\u201d<\/strong> Hayat\u0131n rastgele de\u011fil. Gelecek bo\u015fluk de\u011fil. Sen kendi kendine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f de\u011filsin. Bunu kabul etti\u011fin anda\u2026 \u0130htimallerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 azal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ka\u00e7ma. K\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mla \u00fcst\u00fcne git\u2026<\/strong> \u015eunu fark et: Sen korktu\u011fun \u015feylerden ka\u00e7t\u0131k\u00e7a zihnin onlar\u0131 daha tehlikeli san\u0131yor. Bu y\u00fczden: Korktu\u011fun \u015feyi k\u00fc\u00e7\u00fck dozda ya\u015fa. Ka\u00e7mak yerine dayan. Ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6r Ve beynine \u015funu \u00f6\u011fret: \u201c<strong>Bu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm kadar b\u00fcy\u00fck de\u011filmi\u015f<\/strong>.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir ger\u00e7ekle y\u00fczle\u015f<\/strong>\u2026 Senin problemin: <strong>D\u00fc\u015f\u00fcncelerin de\u011fil, onlara verdi\u011fin de\u011fer.<\/strong> Sen onlar\u0131 ciddiye ald\u0131k\u00e7a b\u00fcy\u00fcyorlar. Umursamad\u0131k\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu an i\u00e7inde bulundu\u011fun h\u00e2l kal\u0131c\u0131 de\u011fil. Bu bir karakter de\u011fil. Bu bir hastal\u0131k olmak zorunda de\u011fil. Bu, de\u011fi\u015ftirilebilir bir zihinsel al\u0131\u015fkanl\u0131k. Ama bunun i\u00e7in \u015funu kabul etmen laz\u0131m: <strong>Zihnin her s\u00f6yledi\u011fi do\u011fru de\u011fil.<\/strong> Ve \u015funu \u00f6\u011frenmen laz\u0131m: <strong>Sen d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin k\u00f6lesi de\u011filsin<\/strong>. \u015eimdi ba\u015fla. K\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fcnce geldi\u011finde\u2026 Onu b\u00fcy\u00fctme. Sadece \u015funu s\u00f6yle: \u201c<strong>Bu bir habbe\u2026 ben onu kubbe yapmayaca\u011f\u0131m<\/strong>.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bahsetti\u011fimiz \u201cvehmin da\u011f gibi b\u00fcy\u00fcmesi\u201d meselesi, Risale-i Nur K\u00fclliyat\u0131\u2019nda 29. Mektup\u2019ta ge\u00e7en \u201chavf damar\u0131\u201d ile birebir \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr. \u015eimdi bunu a\u00e7al\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Havf damar\u0131 nedir?<\/strong> \u0130nsan\u0131n i\u00e7indeki <strong>korkuya a\u00e7\u0131k hassas nokta<\/strong>. Yani: Korkuya yatk\u0131nl\u0131k. Tehlikeyi abartma e\u011filimi. G\u00fcvensizlik hissine a\u00e7\u0131kl\u0131k. Bu damar \u015funa benzer: <strong>Zihinde bir \u201ckorku amplifikat\u00f6r\u00fc\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Havf damar\u0131\u2026 Vehim\u2026 ard\u0131ndan patlama<\/strong>\u2026 Birle\u015fim: Vehim ihtimali b\u00fcy\u00fct\u00fcr. Havf damar\u0131 o b\u00fcy\u00fcyeni daha da \u015fiddetlendirir. Netice: <strong>K\u00fc\u00e7\u00fck ihtimal, b\u00fcy\u00fck korku, s\u00fcrekli huzursuzluk<\/strong>. Yani \u201cZay\u0131f bir vehim, da\u011f gibi olur\u201d. Bunun mekanizmas\u0131 \u015fu: <strong>Vehim b\u00fcy\u00fct\u00fcr, havf damar\u0131 besler, da\u011f olu\u015fur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eeytan bu damar\u0131 nas\u0131l kullan\u0131r?<\/strong> \u015eeytan, insan\u0131n en zay\u0131f damar\u0131n\u0131 bulur. Ona oradan y\u00fcklenir. Havf damar\u0131 aktif birinde: Gelecek korkusu verir. Hastal\u0131k korkusu verir. Yaln\u0131zl\u0131k korkusu verir. \u0130manla ilgili \u015f\u00fcphe bile korku \u00fczerinden gelebilir. Ama dikkat: Hep \u201cihtimal\u201d \u00fczerinden gelir. Asla kesin bir \u015fey \u00fczerinden gelmez.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sende ne oluyor?<\/strong> E\u011fer bir insanda bu h\u00e2l yerle\u015fmi\u015fse: Zihni s\u00fcrekli risk taramas\u0131 yapar. En k\u00f6t\u00fc senaryoya odaklan\u0131r. Rahat an\u0131 bile bozacak \u015fey bulur. Yani: <strong>Zihin,<\/strong> <strong>g\u00fcven \u00fcretmez; tehdit \u00fcretir.<\/strong> Bu da \u015funa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr: \u201cDurduk yere i\u00e7im daral\u0131yor\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Havf damar\u0131n\u0131n tehlikeli noktas\u0131\u2026<\/strong> En m\u00fchim husus \u015fu: Korku ger\u00e7ek de\u011filken bile <strong>bedende ger\u00e7ek gibi ya\u015fan\u0131r<\/strong>. Kalp \u00e7arpar. \u0130\u00e7 daral\u0131r. S\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7\u00f6ker. Bu da ki\u015fiyi \u015funa inand\u0131r\u0131r: \u201cDemek ki bu ger\u00e7ek\u201d Halbuki: Hissetmek, ger\u00e7ek olmak de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tedavi\u2026<\/strong> Havf damar\u0131n\u0131 kapatman\u0131n yolu: Te\u015fhis: \u201cBu korku damar\u0131m \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u201d Bu fark\u0131ndal\u0131k \u00e7ok \u00f6nemli. <strong>\u0130htimali reddetme\u2026<\/strong> \u201cBu kesin de\u011fil, sadece bir ihtimal\u201d <strong>Kudrete dayanma\u2026<\/strong> \u201cBenim ba\u015f\u0131ma gelecek her \u015fey kontrol alt\u0131nda\u201d. <strong>Korkuyu beslememe<\/strong>\u2026 s\u00fcrekli d\u00fc\u015f\u00fcnmemek, senaryo kurmamak, tekrar tekrar analiz etmemek. \u00c7\u00fcnk\u00fc: <strong>Korku d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e b\u00fcy\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Vehim, korkuyu \u00fcretir. Havf damar\u0131, onu b\u00fcy\u00fct\u00fcr. \u0130man ise ikisini de susturur. Ve en m\u00fchim c\u00fcmle: <strong>Sen korktu\u011fun i\u00e7in b\u00fcy\u00fcm\u00fcyor o \u015fey, sen b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in korkuyorsun.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Risalelerde, 29. Mektup\u2019ta bahsedilen, kay\u0131\u011fa binmekten vehimleri sebebiyle korkan adam, Risale-i Nur\u2019da anlat\u0131lan havf damar\u0131 ile vehim birle\u015fiminin canl\u0131 bir \u00f6rne\u011fidir. Bunu biraz derinle\u015ftirelim ki mesele iyice yerine otursun.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu adam\u0131n i\u00e7inde ne oluyor?<\/strong> Ortada ger\u00e7ek ne? K\u00fc\u00e7\u00fck bir risk var (kay\u0131k devrilebilir). Ama bu risk: Nadir, y\u00f6netilebilir, \u00e7o\u011fu zaman ger\u00e7ekle\u015fmez.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zihindeki ak\u0131\u015f\u2026<\/strong> Adam ne yap\u0131yor? <strong>\u0130htimali yakal\u0131yor<\/strong>. \u201cYa kay\u0131k batarsa?\u201d <strong>Vehim devreye giriyor.<\/strong> Bu ihtimali b\u00fcy\u00fct\u00fcyor. <strong>Havf damar\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/strong> Korkuyu katl\u0131yor. <strong>Netice<\/strong>: \u201cKesin batacakm\u0131\u015f gibi\u201d hissediyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yanl\u0131\u015f nerede?<\/strong> Adam \u015funu kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor: <strong>Olabilir<\/strong> ile <strong>olacak<\/strong> aras\u0131ndaki fark\u0131. Yani: \u201cOlabilir\u201d ger\u00e7ek\u00e7i. \u201cOlacak\u201d vehim. Ama his d\u00fcnyas\u0131nda bu ikisi birle\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Neden bu kadar ger\u00e7ek gibi?<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc beden de kat\u0131l\u0131yor: kalp \u00e7arp\u0131yor, i\u00e7 daral\u0131yor, panik olu\u015fuyor. Adam diyor ki: \u201cBu kadar korktu\u011fuma g\u00f6re demek ki tehlike b\u00fcy\u00fck\u201d Halbuki: <strong>Korkunun \u015fiddeti, tehlikenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermez<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu misal neden \u00e7ok m\u00fchim?<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sadece kay\u0131k meselesi de\u011fil. Ayn\u0131 mekanizma: \u201cYa hasta olursam?\u201d, \u201cYa i\u015fim bozulursa?\u201d, \u201cYa insanlar beni d\u0131\u015flarsa?\u201d. Hepsinde aynen \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yani kay\u0131k, sadece bir <strong>model<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu ki\u015fi nas\u0131l d\u00fczelir?<\/strong> Risale usul\u00fcyle: Kendine \u015funu der: \u201cBen batmaktan de\u011fil, batma ihtimalini b\u00fcy\u00fctmekten korkuyorum\u201d. Sonra: \u201cHerkes biniyor, \u00e7o\u011fu batm\u0131yor\u201d En \u00f6nemli hamle: Kay\u0131\u011fa k\u00fc\u00e7\u00fck bir ad\u0131mla biner. \u00c7\u00fcnk\u00fc: Ka\u00e7t\u0131k\u00e7a korku b\u00fcy\u00fcr. Y\u00fczle\u015ftik\u00e7e s\u00f6ner. Kay\u0131k korkusu sudan de\u011fil, zihinden gelir. Daha geni\u015f ifadeyle, insan \u00e7o\u011fu zaman ba\u015f\u0131na gelecek \u015feylerden de\u011fil, ba\u015f\u0131na gelebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015feylerden korkar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi, asl\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131ndan okunmas\u0131n\u0131 da tavsiye ederek bu kay\u0131k misalini al\u0131p hikayele\u015ftirilmi\u015f bir ders metnine \u00e7evirelim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>KAYI\u011eA B\u0130NEMEYEN ADAM<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Adam k\u0131y\u0131da duruyordu. Deniz sakindi. Hava a\u00e7\u0131kt\u0131. Kay\u0131k ise sa\u011flamd\u0131. \u0130nsanlar birer birer biniyor, kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyordu. Kimi g\u00fclerek, kimi konu\u015farak\u2026 Hi\u00e7birinde tela\u015f yoktu. Ama o\u2026 Oldu\u011fu yerde kalm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihninde ba\u015fka bir sahne vard\u0131: Kay\u0131k a\u00e7\u0131l\u0131yor\u2026 Bir dalga geliyor\u2026 Kay\u0131k sallan\u0131yor\u2026 Sonra devriliyor\u2026 Ve o, suyun i\u00e7inde \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131yor. Ger\u00e7ekte bunlar\u0131n hi\u00e7biri olmuyordu. Ama onun i\u00e7inde oluyordu. Yan\u0131na biri yakla\u015ft\u0131 ve sordu:<\/p>\n\n\n\n<p>-\u201cNiye binmiyorsun?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Adam cevap verdi:&nbsp; \u201cYa batarsa?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu soru basitti. Ama i\u00e7inde bir tuzak vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu soru bir bilgiye dayanm\u0131yordu. Bir ihtimale dayan\u0131yordu. Ve o ihtimal, adam\u0131n zihninde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6yle b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc ki\u2026 Art\u0131k bir ihtimal de\u011fil, <strong>ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir son gibi hissediliyordu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yan\u0131ndaki ki\u015fi sordu: \u201cDaha \u00f6nce burada batan kay\u0131k g\u00f6rd\u00fcn m\u00fc?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Adam durdu. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u201cHay\u0131r\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPeki, herkes niye binebiliyor?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Adam cevap veremedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilk defa fark etti: <strong>Onu durduran \u015fey deniz de\u011fildi. Onu durduran \u015fey, kendi zihniydi.<\/strong> Ama h\u00e2l\u00e2 kalbi h\u0131zl\u0131 at\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u015fey daha vard\u0131: Korku. O korku, ihtimali b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f, b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ger\u00e7ek gibi hissettirmi\u015fti. Ve adam \u015funu anlamaya ba\u015flad\u0131: \u201cBen batmaktan de\u011fil\u2026 batma ihtimalini b\u00fcy\u00fctmekten korkuyorum.\u201d O anda iki yol vard\u0131: Ya geri d\u00f6necekti\u2026 Ya da korkusuna ra\u011fmen bir ad\u0131m atacakt\u0131. Kay\u0131\u011fa do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Her ad\u0131mda zihni konu\u015fuyordu: \u201cYa \u015fimdi devrilirse?\u201d \u201cYa ortada kal\u0131rsan?\u201d Ama bu sefer o da konu\u015ftu: \u201cBu sadece bir ihtimal.\u201d \u201cBu bir senaryo.\u201d \u201c\u015eu an ger\u00e7ek de\u011fil.\u201d Kay\u0131\u011fa aya\u011f\u0131n\u0131 koydu. Kalbi h\u0131zl\u0131yd\u0131\u2026 Ama kay\u0131k devrilmedi. \u0130kinci aya\u011f\u0131n\u0131 koydu. Oturdu. Kay\u0131k hareket etti. Bir s\u00fcre sonra fark etti: Deniz h\u00e2l\u00e2 sakindi. \u0130nsanlar h\u00e2l\u00e2 konu\u015fuyordu. Hayat h\u00e2l\u00e2 normaldi. De\u011fi\u015fen tek \u015fey \u015fuydu: <strong>Zihnindeki o kocaman \u201cfelaket\u201d, asl\u0131nda hi\u00e7 var olmam\u0131\u015ft\u0131<\/strong>. Kar\u015f\u0131ya vard\u0131\u011f\u0131nda derin bir nefes ald\u0131. Ve kendi kendine \u015funu s\u00f6yledi: \u201cBen y\u0131llarca denizden korkmam\u0131\u015f\u0131m\u2026 Kendi zihnimden korkmu\u015fum.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Son s\u00f6z\u2026<\/strong> Hayatta \u00e7o\u011fu zaman \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran \u015fey bir deniz de\u011fildir. Bir kay\u0131kt\u0131r. Ve o kay\u0131k \u00e7o\u011fu zaman sa\u011flamd\u0131r. Ama biz\u2026 \u0130\u00e7imizde kurdu\u011fumuz f\u0131rt\u0131nalar y\u00fcz\u00fcnden binemeyiz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eunu unutma: Her \u201cya olursa\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi bir ger\u00e7e\u011fe a\u00e7\u0131lmaz. Ama her b\u00fcy\u00fct\u00fclen ihtimal, bir korkuya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ve en \u00f6nemlisi: Sen o kay\u0131\u011fa binmedi\u011fin s\u00fcrece korkun hakl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeye devam eder. Ama bindi\u011fin anda\u2026 Hakikat ortaya \u00e7\u0131kar. Korku \u00e7o\u011fu zaman d\u0131\u015far\u0131da de\u011fil, i\u00e7eridedir. Ve insan\u0131 durduran deniz de\u011fil, vehmidir.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">*<\/a> <strong>m\u00fcmkinat<\/strong>: varl\u0131\u011f\u0131 ile yoklu\u011fu imk\u00e2n dahilinde olup Allah\u2019\u0131n var etmesine ba\u011fl\u0131 olanlar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Risale-i Nur\u2019da ge\u00e7en bir c\u00fcmle: \u201cE\u011fer m\u00fcmkinat* cihetinden c\u00fcz&#8217;\u00ee fikriyle m\u00fc\u015fteri nazar\u0131yla bakarsa, zay\u0131f bir vehim bile onun nazar\u0131nda bir da\u011f gibi olur.\u201d \u0130nsan\u0131n i\u00e7&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":852,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-muhtelif-konular","entry","simple"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=851"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":853,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/851\/revisions\/853"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kenankilicaslan.web.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}