Bir tevhid dersi “Meslekler Aynasında Vahidiyet ve Ehadiyet”

Gündelik Hayatta Tevhidin İki Yüzü

Kur’an ile köprü kurmamızı sağlayan en mühim kavramlardan Vahidiyet: her şeyde görünen umumî birlik ve kanunî düzen; Ehadiyet: ise her bir fertte hususî, doğrudan ve şahsî tecellîdir.

Bu iki pencereye birlikte bakılmalı; çünkü biri umumî nizamı, diğeri şahsî ilgiyi ve yakınlığı gösterir. Sadece biriyle bakmak eksik bırakır: ya Allah’ı uzak zannetmeye (yalnız vahidiyet) ya da sistemi görememeye (yalnız ehadiyet) götürür.

Aşağıda bazı meslek örnekleri üzerinden, adeta onlara hitap eder gibi, öz ifadelerle bu hakikati izaha çalışacağız:

Çoban… Vahidiyet: “Bu sürünün idaresindeki nizam, kâinatın çobanının da tek olduğunu gösterir.” Ehadiyet: “Her bir koyunun rızkının ayrı ayrı verilmesi, sana bakan Rabb’in seni de unutmadığını anlatır.”

Öğretmen… Vahidiyet: “İlimdeki bütünlük ve kanunlar, ilmin tek kaynaktan geldiğini gösterir.” Ehadiyet: “Her öğrencinin farklı kabiliyetiyle sana verilmesi, sana özel bir vazifenin emanet edildiğini bildirir.”

Doktor… Vahidiyet: “Şifa kanunları ve bedenin düzeni, tek bir Şâfi’nin tasarrufunu gösterir.” Ehadiyet: “Her hastanın ayrı hâliyle sana gelmesi, o hastaya özel bir rahmet tecellîsine vesile olduğunu gösterir.”

Esnaf… Vahidiyet: “Rızık sisteminin umumî akışı, Rezzâk’ın bir olduğunu ilan eder.” Ehadiyet: “Senin dükkânına gelen her müşteri, sana ayrılmış rızkın özel bir gönderilişidir.”

Memur… Vahidiyet: “Devlet düzenindeki hiyerarşi, kâinattaki ilahî düzenin bir gölgesidir.” Ehadiyet: “Sana verilen görev ve masa, senin için hususî tayin edilmiş bir hizmet alanıdır.”

Öğrenci… Vahidiyet: “Öğrendiğin ilimlerin birbiriyle uyumu, hakikatin tek kaynağını gösterir.” Ehadiyet: “Senin zihnine açılan anlayış kapıları, sana özel bir iltifattır.”

Ev hanımı… Vahidiyet: “Ailenin düzeni ve hayatın devamı, umumî bir rahmet sistemine bağlıdır.” Ehadiyet: “Her ferdin ihtiyacına ayrı ayrı yetişmen, senin üzerinden tecellî eden özel bir şefkati gösterir.”

Polis… Vahidiyet: “Toplum düzenini koruyan kanunlar, kâinattaki adaletin bir cilvesidir.” Ehadiyet: “Karşına çıkan her olay, sana özel bir imtihan ve vazife olarak gönderilir.”

Asker… Vahidiyet: “Ordunun birliği ve disiplin, kâinattaki ilahî birlik nizamını hatırlatır.” Ehadiyet: “Senin bulunduğun mevzi, sana özel takdir edilmiş bir hizmet noktasıdır.”

Hemşire… Vahidiyet: “Şefkatin umumî akışı, rahmetin tek kaynaktan yayıldığını gösterir.” Ehadiyet: “Dokunduğun her hasta, sana özel bir merhamet tecellîsi olarak emanet edilir.”

Netice… Vahidiyetle bak: “Her şey O’nun nizamında.” Ehadiyetle bak: “Bu iş, bu an, bu kişi benimle doğrudan O’nun ilgisidir.”

İkisini birlikte gören, hem kâinatı anlamlandırır hem de kendi vazifesini kutsallaştırır.